Hoe leesbaar is jouw tekst?

MiddeleeuwseTekst
“Maar… Jij houdt van taal, anders zou je er geen trainingen over geven. Dan vind je dát stuk tekst toch ook veel mooier?” aldus iemand in mijn trainingsklasje over een voorbeeld van ‘goede en foute’ tekst. Je begrijpt zeker al dat hij het foute stuk bedoelde.

Ik moest hier zowaar even over nadenken…
Betekent mijn voorkeur voor eenvoudig taalgebruik dat ik toch niet zo’n taalfreak ben als ik dacht? Als ik ga schrijven bestaat mijn eerste aanzet inderdaad steevast uit ietwat gewichtig, status-taalgebruik. Zo sta ik al sinds jaar en dag geprogrammeerd. Men moet immers op zijn minst het idéé krijgen dat ik een redelijk denkniveau heb. En dat ik niet Henk of Ingrid ben. Of Johnny. Of Anita.

Gaat dat bij jou ook zo? Dat je, als je gaat schrijven onwillekeurig een ‘hoger’deel van je woordenbrein opentrekt?  Het is ook leuk om die woorden eens te gebruiken. Het staat mooi en het klinkt goed. Je puzzelt er zelfs even op: hoe kan het niveau nog wat omhoog…

Maar nu ben je even de lezer!
Bijvoorbeeld zo: je komt ‘s morgens op je werk, met half en half je dagplanning voor ogen: “Eerst dat van gisteren even afmaken. Daarna mail checken, nog iets wegwerken. En dan kan ik aan dat volgende beginnen, dan krijg ik dat misschien nog voor de middag klaar…”

Maar… je vindt in je postvak een map met documenten van bijvoorbeeld je notaris dat (oh, shit!) toch echt voorrang moet krijgen. Hoe irritant is het dan als de teksten in heus juristenjargon zijn opgesteld, zonder begeleidende verklaring? (Vooropgesteld dat jij geen jurist bent, natuurlijk.)
Ga je dan genietend van ‘het prachtige taalgebruik’ op je gemak die map doorwerken? Of kijk je eerst rond of er echt geen redenen zijn om dit nog even uit te stellen.  Dan zucht je eens diep, je sluit je grondig af voor je omgeving en gooit je in de strijd om de inhoud goed te kunnen beoordelen.

Okee, nu ben jij er toevallig één uit dat hogeropgeleide deel in Nederland…
Dus lukt het jou wel zulke tekst, met misschien een beetje moeite, te doorgronden. Maar je behoort tot de minderheid! De meerderheid van de Nederlandse bevolking leest taalniveau B1/B2 (vmbo+) redelijk gemakkelijk.
Een hoger taalniveau kost gewoon meer energie. En tijd. En dan moet het onderwerp wel écht belangrijk zijn om de brief, de folder of whatever goed te lezen.

Een (te) hoog taalniveau komt trouwens al snel autoritair over. En dat werkt maar al te vaak ten koste van de goodwill van je lezer. Anders gezegd: je lezer raakt geïrriteerd, heeft er geen zin in en wordt een beetje pissig! Dat is vast niet wat je wilt bereiken.

En wees eerlijk:
Is het voor jou als hogeropgeleide ook niet gewoon fijner om teksten in gewonemensentaal te krijgen? Dat leest makkelijker weg. Kost toch weer minder inspanning. Minder energie. Ben je  sneller klaar. En dan kun je welgemoed verder met je eigenlijke dagplan.

Hoe dan ook, ik houd van beide tekstvormen.
Ik speel graag met de niet-alledaagse woorden, die ik, met een beetje grasduinen, ergens op de vliering van mijn brein opduikel. Maar een prettige, vriendelijke en correcte tekst schrijven in eenvoudige bewoordingen – dat is toch ook een niet te versmaden uitdaging! Probeer maar eens!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *